Natuurtuin 't Loo

Bouw van de Wingerd

Vrijwilligers bouwen de Wingerd
Vrijwilligers bouwen aan het dak van de Wingerd
Vrijwilligers werken aan de vloer van de Wingerd

De bouw

Het is nu half december 2013 en de contouren van het nieuwe paviljoen tekenen zich af tegen de winterse omgeving. Sinds vorige week is de ruimte glasdicht en kan er begonnen worden met de aftimmering. Maar het ging niet vanzelf. Het was een hete zomer en het zweet van de bouwers was nog maar nauwelijks opgedroogd toen de herfstregens al weer zorgden voor nattigheid van buiten af.

De vrijwilligers hebben zich ongelofelijk ingespannen om hun bijdrage te leveren en er hun tijd en ziel aan gegeven. Er zijn mensen aan het werk die verstand van zaken hebben en anderen die graag horen hoe de zaken moeten worden aangepakt. Er zijn er die geboren zijn om op te ruimen, er zijn er die sorteren, en er zijn er die alles achter zich laten vallen. En in die hele periode ging het werk in de tuin gewoon door. Niet alleen het werk, maar ook de natuurmarkt en het bezoek van de Europese jury voor Groen Bergeijk, de bijenkijkdag en de dierendag.

De tuin leefde dit jaar van alle kanten. Het is nauwelijks te zeggen hoeveel er is geïnvesteerd door een groot aantal mensen. Het zal nog moeite kosten om rond te komen, maar we doen er alles aan om het voor elkaar te krijgen. Op 1 april, een jaar na de start, hopen we klaar te zijn. Het meest fantastische van het hele project is dat het volledig gebouwd is op en door vrijwilligers. Het kòst veel tijd en energie, maar het gééft ook een onuitwisbare voldoening aan dit project te hebben mogen meewerken.

Toespraak bij de opening van de nieuwe Wingerd

Welkom allemaal

Een jaar geleden begonnen we. Met afbreken, nog meer afbreken, en je afvragen of het nog wel goed zou komen.
Als je me zou vragen wat ik het meest verrassende vindt van het Wingerd project, dan is het dat het klaar is gekomen. Dat het gelukt is om met al de verschillende mensen die eraan hebben meegewerkt dit paviljoen te bouwen. We noemden het eerst ontmoetingscentrum, maar Harrie van Empel introduceerde de betiteling ‘paviljoen‘, en hij heeft gelijk: het is een paviljoen, een buitenhuis voor ontmoeting, cursus en expositie.

Het zag er hier in het afgelopen jaar vaak uit als in een bijenvolk of in een mierenhoop. Allerhande soorten mannen en soms ook vrouwen liepen door elkaar heen, zonder dat je er enige structuur in herkende. Maar als je wat meer vertrouwd bent met het bijenleven, zie je welk een fijnzinnige structuur en samenwerking er in het bijenvolk is.

Laat me er twee zinnen over zeggen:
Dan zie je hoe ieder lid van de groep, ieder individu, precies doet wat zij of hij het beste kan, of wat hij op dat moment van zijn/haar ontwikkeling het beste kan. En waartoe hij op dat moment het best is geëquipeerd. De jongste bijen poetsen de raten waarin de koningin haar eitjes gaat leggen. Zijn ze iets ouder, vanaf de 3de dag, mogen ze de oudere larven voeren, en na de 6de dag, als haar voedersapklieren geheel tot ontwikkeling zijn gekomen, mogen ze de jongste larven voeren. Tussen de 11 en de 20 dagen bouwen ze raten, nemen ze de nectar over van de vliegbijen, bewaken ze de kast en sjouwen ze dode bijen, wasdelen en voedselresten naar buiten. Daarna – vanaf 21 dagen – worden ze vliegbij.
Zo ongeveer ging het er hier aan toe. Bouwers en denkers, tekenaars en uitvoerders, werkers en kijkers, praters en zwijgers, jongeren en ouderen … ze werkten aan de nieuwbouw van De Wingerd.

Werkers Vrijwilligers

Wat we aan den lijve hebben meegemaakt is dat je behalve doeners en werkers ook denkers en planners nodig hebt. We hebben enorm veel geluk gehad met Jef als architect en Harrie van Empel als calculator. Zonder hen zou de bouw heel anders zijn verlopen. En misschien wel helemaal niet. Ik zou niet weten hoe het zonder hen had gemoeten.

En ik weet zeker dat niet alleen wij als werkers hier vandaag met trots staan te kijken dat ons project tot een goed einde is gekomen, maar dat Jef en Harrie ook – zoals ons moeder placht te zeggen – staan te blinken als een mol onder zijne staart. Zij hebben onze koers bepaald en ons op koers gehouden. Door Jef wisten we hoe het moest, door Harrie van Empel konden we het, en door Oscar en Piet en Grard en Harrie Totté en Louis en Jan en Arcen wisten we hoe het te doen.

Jef tekende het ontwerp, zijn uitdaging was het bestaande gebouw zo aan te pakken dat het meer dan voorheen geïntegreerd zou worden in de tuin. Een gebouw waar je je ook binnen verbonden wist met de tuin, van waaruit je de tuin kon zien en beleven. Die visie zien we terug in het nieuwe gedeelte. De tuin komt door de glazen puien het gebouw binnen, je zit in de tuin.

Daarna kwam het grote werk van de détail tekeningen en twee jaar lang reisde hij om de drie weken naar de bouwvergadering om een balans te vinden tussen ideaal en werkelijkheid, tussen groene gedachten en harde materialen.

In de bouwcommissie discussieerden we, Oscar, Grard, Jef, Louis, Jan, Harrie van Empel en ik, ook twee jaar lang. Voor mij was het een onvergetelijke ervaring om Jef in zijn vak aan het werk te zien, te zien hoe hij moeilijke keuzes vaak op een grappige manier oploste en ons als bouwcommissie op sleeptouw nam. Ik vond het mooi dat hij hier op deze plek zijn bekwaamheid ter beschikking stelde, op de plek waar tweehonderd jaar geleden onze over over grootvader de grens over kwam in de Maai, zijn overgrootvader geboren werd op het Eykereind en zijn grootvader in de Broekstraat.

Ik heb vaak gezegd en gehoord: als we Harrie niet hadden gehad … Harrie hield de touwtjes in handen, Harrie berekende en structureerde, bij Harrie wisten we precies hoe het er voor stond en als hij het niet wist zorgde hij dat hij het te weten kwam en kwam er actie. Je kunt veel zeggen over de bouw, maar wat ik Harrie heb zien doen was : zeer respectvol omgaan met mensen in de zakelijke sfeer. Hij vroeg offertes, vergeleek ze, overlegde in de bouwcommissie en deelde met respect zowel bevestiging als afwijzing mee.

Jos van den Putte

.

Bouw: 2013-2014

Architect: Jef van den Putte

Bouwcommissie: Harrie van Empel, Jos van den Putte, Oscar, Grard, Jef en Louis

Bouw: vele vrijwilligers

Financiering: Lokaal bedrijfsleven, gemeente Bergeijk